Անցնել բովանդակությանը

Հիփոթեք Հայաստանում ոչ ռեզիդենտների և սփյուռքի համար

Այս ուղեցույցը նրանց համար է, ովքեր բնակարան են գնում Հայաստանում, բայց մշտապես այստեղ չեն ապրում՝ այլ երկրների քաղաքացիների և սփյուռքահայերի համար։ Ստորև բերված պայմանները վերցված են միայն բանկերի և Ազգային հիփոթեքային ընկերության (ԱՀԸ) պաշտոնական էջերից, ինչպես նաև Հայաստանի Հանրապետության հարկային օրենսգրքի տեքստից և հարկի վերադարձման կարգի մասին Կառավարության որոշումից։ Ստուգման ամսաթիվը՝ 16.10.2026․ յուրաքանչյուր էջի դիտման ամսաթիվը նշված է աղբյուրների ցանկում։

Ինչ գտանք՝ համառոտ։ Յոթ բանկից, որոնց էջերը մենք ստուգեցինք, ոչ ռեզիդենտների համար առանձին ծրագրեր կամ հստակ պայմաններ հրապարակված են չորսում՝ Ամերիաբանկում [1], ԱյԴի Բանկում [2], Արդշինբանկում [3] և Էվոկաբանկում [4]։ ԱՀԸ-ի երկու ծրագրերը, որոնք մենք կարդացինք (ստանդարտ և «կանաչ»), նախատեսված են այն վարկառուների համար, ովքեր Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիներ են [5][6], իսկ այդ էջերի հայերեն տարբերակներն ավելացնում են, որ վարկառուի եկամուտների հիմնական աղբյուրը պետք է գտնվի ՀՀ-ում [14][15]։ Ակբայի, Ինեկոբանկի և Կոնվերս Բանկի ստուգված էջերում ոչ ռեզիդենտների համար պայմաններ չգտանք [7][8][9]։ Հայաստանի այլ բանկերի էջերը մենք չենք ստուգել։

Տոկոսադրույքները, կանխավճարները և ժամկետները ներկայացված են այնպես, ինչպես բանկերը դրանք հրապարակել են իրենց էջերում։ Սա ո՛չ բանկի առաջարկ է, ո՛չ էլ հաստատման խոստում․ վերջնական որոշումը կայացնում է բանկը [1]։ Օտարերկրացիների՝ անշարժ գույքի սեփականության իրավունքները, բուն գործարքի հարկերն ու վճարներն այս ուղեցույցում չեն քննարկվում։

Ով է համարվում ոչ ռեզիդենտ

Ոչ ռեզիդենտի սահմանումը բանկը տալիս է իր ծրագրի պայմաններում, և հենց այն է որոշում, թե արդյոք կարող եք օգտվել ոչ ռեզիդենտների ծրագրից։ Արդշինբանկն ոչ ռեզիդենտ է համարում երեք խումբ՝ օտարերկրյա քաղաքացի, ով ՀՀ-ում կացության քարտ չի ներկայացրել (անգլերեն էջում՝ «has not submitted residence card»), Հայաստանի քաղաքացի, ով 183 օր և ավելի ապրում է արտերկրում կամ ում եկամուտների հիմնական աղբյուրը գտնվում է այլ երկրում, և երկքաղաքացի՝ նույն երկու պայմաններով [3]։

Ամերիաբանկը գրում է, որ հայտի համար Հայաստանի քաղաքացիություն չի պահանջվում․ հայտ կարող են ներկայացնել և՛ Հայաստանի քաղաքացիները, և՛ օտարերկրյա քաղաքացիները՝ հաշվի առնելով բանկի պահանջները և ընտրված օբյեկտը [1]։ Էվոկաբանկն իր ծրագրի համար նշում է վարկառուի տարիքը և այն, որ վարկառուն (կամ համավարկառուն) պետք է լինի ոչ ռեզիդենտ [4]։ ԱյԴի Բանկի՝ վարկառուին ներկայացվող պահանջներում «կարգավիճակ» տողում նշված են ՀՀ ռեզիդենտ և ոչ ռեզիդենտ [2]։

Մինչև փաստաթղթեր ներկայացնելը պարզեք, թե ինչպես է կոնկրետ բանկն որոշում ձեր կարգավիճակը, և պատրաստեք դրա պահանջած հիմնավորումները (ցանկը՝ փաստաթղթերի բաժնում)։

Ամերիաբանկ՝ հիփոթեք սփյուռքի համար

Բանկի էջում ծրագիրը կոչվում է «Mortgage loan for the Diaspora»։ Էջի նշումը՝ «Updated on 16.09.2026 13:37» [1]։

Պայմանները՝ ըստ Ամերիաբանկի էջի [1]՝

ՑուցանիշAMDUSDEUR
Վարկի գումար [1]3–150 մլն դրամ5 000–300 0005 000–300 000
Կանխավճար [1]10 %-ից30 %-ից30 %-ից
Անվանական տոկոսադրույք [1]13,5–14 %10–10,5 %8–8,5 %
Տարեկան փաստացի տոկոսադրույք (APR) [1]14,97–17,17 %11,03–15,39 %8,3–12,45 %

Ժամկետը՝ 60–360 ամիս․ էջում նշված է մեկ միջակայք [1]։ Բանկն առանձին նշում է, որ կիրառվում է վարկի տրամադրման միջնորդավճար՝ վարկի գումարի 1 %-ը [1]։

Նույն էջի հաճախ տրվող հարցերի բաժնում բանկը գրում է հետևյալը [1]՝

  • ձևակերպման ընթացքում Հայաստան գալ պետք չէ․ գործընթացը կարելի է սկսել և վարել արտերկրից, իսկ Հայաստանում ձեր շահերը կարող է ներկայացնել ազգական, ընկեր կամ լիազորագրով գործող այլ անձ․ նոտարական վավերացման և օրինականացման մասին կպատմի բանկի խորհրդատուն,
  • Հայաստանի քաղաքացիություն չի պահանջվում,
  • Հայաստանում գրանցված եկամուտ և Հայաստանում բնակվող երաշխավոր պետք չեն․ արտերկրում ստացված եկամուտը կարող է հաշվի առնվել գնահատման ժամանակ․ վերջնական հաստատումը՝ բանկի պահանջներին համապատասխան,
  • առանց եկամուտը հիմնավորելու հիփոթեքը կարող է հասանելի լինել 30 %-ից սկսվող կանխավճարի դեպքում՝ բանկի գնահատմամբ, հաշվի առնելով օբյեկտը և վարկավորման պայմանները [1],
  • Ամերիաբանկում հաշիվ կարելի է բացել հեռավար՝ բանկի պահանջներին համապատասխանող ոչ ռեզիդենտ և սփյուռքի հաճախորդների համար։

Էջի համաձայն՝ հայտի ներկայացումը բաղկացած է չորս քայլից՝ գրանցվել MyHome հարթակում և լրացնել հայտը, կապվել խորհրդատուի հետ, ընտրել բնակարան կամ տուն գործընկեր կառուցապատողների առաջարկներից, հաշվել ամսական վճարը հաշվիչով [1]։

ԱյԴի Բանկ՝ հիփոթեք սփյուռքի համար

Բանկը գրում է, որ հիփոթեքը հասանելի է Հայաստանի ոչ ռեզիդենտ ֆիզիկական անձանց, իսկ նույնականացումը և վարկի ձևակերպումը կարող են իրականացվել ամբողջությամբ հեռավար։ Վարկի նպատակը կառուցվող կամ պատրաստի բնակարանի ձեռքբերումն է [2]։

Պայմանները՝ ըստ ԱյԴի Բանկի էջի [2]՝

ՑուցանիշAMDUSDEUR
Նվազագույն գումար [2]5 000 000 դրամ10 00010 000
Առավելագույն գումար [2]100 000 000 դրամ250 000250 000
Անվանական տոկոսադրույք (6-րդ ամսից՝ լողացող) [2]13–14,5 %8,9–10,5 %7,9–9,5 %
Տարեկան փաստացի տոկոսադրույք [2]13,83–16,80 %9,27–11,25 %8,19–10,15 %
Նվազագույն կանխավճար [2]20 %30 %30 %
Վարկ/գրավ առավելագույն հարաբերակցություն [2]80 %70 %70 %

Էջում նշված են նաև [2]՝

  • վարկի ժամկետը՝ 120-ից 240 ամիս (էջում նշված է մեկ միջակայք) [2],
  • վարկ/գրավ 50 % հարաբերակցության դեպքում եկամտի վերլուծություն չի կատարվում, իսկ գումարը չի կարող գերազանցել 50 000 000 դրամը (կամ համարժեքն արտարժույթով) [2],
  • հեռավար նույնականացման և հայտի ուսումնասիրության վճարը՝ 25 000 դրամ (համարժեքն արտարժույթով) [2],
  • վարկառուի և համավարկառուի համար բացվում է հաշիվ վարկի արժույթով՝ ոչ ռեզիդենտների համար բանկի սակագներով․ եթե վարկը դրամով չէ, բացվում է նաև դրամային հաշիվ,
  • վարկառուն պետք է լինի 21 տարին լրացած և վարկի ժամկետի ավարտին՝ ոչ ավելի, քան 65 տարեկան [2],
  • ընդհանուր պարտքային վճարումների և եկամտի հարաբերակցությունը չպետք է գերազանցի 60 %-ը [2],
  • վարկի որոշումն ուժի մեջ է 30 աշխատանքային օր [2],
  • վաղաժամկետ մարման դեպքում տույժը կազմում է մարվող գումարի 0,6 %-ը պայմանագրի առաջին տարում, 0,4 %-ը՝ երկրորդ, 0,2 %-ը՝ երրորդ տարում․ երրորդ տարուց հետո տույժ չի գանձվում [2],
  • անշարժ գույքը չի կարելի գնել այն ֆիզիկական անձից, ով վարկառուի ընտանիքի անդամ է․ բանկի նշածների թվում են հայրը, մայրը, ամուսինը, երեխան, եղբայրը, քույրը։

Արդշինբանկ՝ հիփոթեք ոչ ռեզիդենտների համար

Բանկի էջում նշված է՝ «The page has been updated: 09.10.2026 14:33»։ Բանկը գրում է, որ առաջնային և երկրորդային շուկայում բնակարանի ձեռքբերման վարկերը տրամադրվում են Հայաստանի Հանրապետության ոչ ռեզիդենտներին՝ առանց հաճախորդի եկամուտների վերլուծության, առանց վարկի տրամադրման միջնորդավճարի, առանց ամսական սպասարկման վճարի և առանց վաղաժամկետ մարման տույժի [3]։ Միևնույն ժամանակ վարկառուին ներկայացվող պահանջներում նշված է «վարկառուի հայտարարագրված եկամուտ», իսկ համավարկառուին եկամտի պահանջ չի ներկայացվում [3]։

Պայմանները՝ ըստ Արդշինբանկի էջի [3]՝

ՑուցանիշAMDUSDEUR
Նվազագույն գումար [3]3 000 000 դրամսահմանված չէսահմանված չէ
Առավելագույն գումար [3]200 000 000 դրամ400 000400 000
Նվազագույն ժամկետ [3]120 ամիս36 ամիս36 ամիս
Տարեկան փաստացի տոկոսադրույք (տոկոսադրույքի տեսակը՝ լողացող) [3]14–14,9 %10,6–11,8 %8,9–9,9 %

Առավելագույն ժամկետն էջում նշված է մեկ արժեքով՝ 240 ամիս [3]։ Բնակարանի գնից նվազագույն կանխավճարը՝ 35 %՝ բանկի հետ համագործակցող կառուցապատողներից գնելիս, 50 %՝ բանկի հետ չհամագործակցող կառուցապատողներից գնելիս, 50 %՝ երկրորդային շուկայում [3]։ Վարկ/գրավ առավելագույն հարաբերակցությունը՝ 65 %՝ գործընկեր կառուցապատողների դեպքում, 50 %՝ երկրորդային շուկայում [3]։

Էջում նշված են նաև [3]՝

  • վարկառուների տարիքը՝ 21 տարեկանից, Հայաստանի քաղաքացիությամբ կամ առանց դրա․ վարկառուներից առնվազն մեկը վարկի ժամկետի ավարտի օրը պետք է լինի ոչ ավելի, քան 65 տարեկան (մինչև 66-ը ներառյալ) [3],
  • պայմանների աղյուսակում ապահովագրությունը նշված է որպես «չի պահանջվում»,
  • որոշման մասին ծանուցում՝ 1 օրում, որոշման կայացման ժամկետը՝ 4–7 օր, տրամադրում՝ գրավի պայմանագրի նոտարական վավերացումից և ապահովման կադաստրային գրանցումից հետո 1 աշխատանքային օրում [3],
  • հայտը և փաստաթղթերը ներկայացվում են բանկի մասնաճյուղերում կամ գլխամասային գրասենյակում։

Էվոկաբանկ՝ հիփոթեք ոչ ռեզիդենտների համար

Ծրագիրը կոչվում է «Housing mortgages for non-resident individuals» և նախատեսված է առաջնային և երկրորդային շուկայում բնակարանի կամ միաընտանեկան բնակելի տան ձեռքբերման համար [4]։ Պայմանները՝ ըստ Էվոկաբանկի էջի [4]՝

  • վարկառու՝ 18–63 տարեկան ոչ ռեզիդենտ, ով պարտքի սպասարկման ընթացքում 63 տարեկան չի դառնա, կամ այդ պահանջներին համապատասխանող ոչ ռեզիդենտ համավարկառու [4],
  • արժույթը՝ USD, եվրո, AMD․ գումարը՝ 2 000 000-ից մինչև 80 000 000 դրամ կամ համարժեքն արտարժույթով․ ժամկետը՝ 60–180 ամիս [4],
  • վարկի և գնահատված արժեքի հարաբերակցությունը՝ մինչև 70 % [4],
  • անվանական տոկոսադրույքները հաստատուն տոկոսադրույքի դեպքում՝ USD 9,2–11 %, եվրո 8,2–10 %, AMD 14–15 %, լողացողի դեպքում՝ «սկսած 9,2 %-ից» (USD), «սկսած 7,7 %-ից» (եվրո), «սկսած 13,2 %-ից» (AMD) [4],
  • բանկն եկամտի վերլուծություն չի կատարում, սակայն հաճախորդը պետք է ներկայացնի տեղեկություններ եկամտի աղբյուրների մասին,
  • բացի ձեռք բերվող անշարժ գույքի գրավից, վարկառուից կարող է պահանջվել ՀՀ ռեզիդենտ առնվազն մեկ ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձի երաշխավորություն,
  • վաղաժամկետ մարման տույժը՝ «չի կիրառվում»․ անշարժ գույքն ապահովագրվում է ամեն տարի՝ վարկի մնացորդի չափով։

Բանկեր, որոնց ստուգված էջերում ոչ ռեզիդենտների համար պայմաններ չկան

Ակբայի հիփոթեքի ամփոփ էջում ոչ ռեզիդենտների կամ սփյուռքի մասին խոսք չկա․ էջում նշված է «Last Update՝ 07.10.2026» [7]։ Ինեկոբանկի հիփոթեքի ամփոփ էջի հիմնական տեքստում (առանց էջի վերին և ստորին հատվածների ու ընտրացանկի) ոչ ռեզիդենտների, այլ երկրների քաղաքացիների կամ սփյուռքի մասին որևէ նշում չգտանք [8]։ Կոնվերս Բանկի հիփոթեքի էջում «non-resident», «diaspora», «foreign citizen» և «abroad» բառերով որոնումը համընկնումներ չտվեց [9]։

Սա չի նշանակում, որ այս բանկերում ոչ ռեզիդենտին վարկ տալն անհնար է․ դա նշանակում է միայն, որ մեր ստուգած էջերում այդ պայմանը հրապարակված չէ։ Ակբայի և Կոնվերս Բանկի առանձին վարկատեսակների էջերը մենք չենք բացել։ Ճշտեք անմիջապես բանկում։

Ազգային հիփոթեքային ընկերություն (ԱՀԸ)

ԱՀԸ-ն սեփական միջոցներով վերաֆինանսավորում է բնակարանի ձեռքբերման ստանդարտ հիփոթեքային վարկերը։ Վարկառուին ներկայացվող պահանջն էջում ձևակերպված է այսպես՝ վարկառուները պետք է լինեն Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիներ, չպետք է ունենան գործող ժամկետանց պարտավորություններ, իսկ վարկի տրամադրմանը նախորդող տասներկու ամսվա ընթացքում բոլոր պարտավորությունների գծով ուշացած օրերի ընդհանուր քանակը չպետք է գերազանցի 30-ը [5]։ Քաղաքացիության նույն պահանջը նշված է ԱՀԸ-ի «կանաչ» վարկերի էջում [6]։ Անգլերեն էջերում վարկառուին ներկայացվող պայմաններում ռեզիդենտության կամ եկամտի աղբյուրի մասին խոսք չկա [5][6]։ Երկու էջերի հայերեն տարբերակներում պահանջը լրացուցիչ պայման է պարունակում՝ «Վարկառուները պետք է լինեն Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի, որոնց եկամուտների հիմնական աղբյուրը գտնվում է ՀՀ-ում» [14][15]։ Եթե ձեր հիմնական եկամուտն արտերկրում է, այս պայմանը ճշտեք ԱՀԸ գործընկեր բանկում կամ վարկային կազմակերպությունում՝ նախքան հայտ ներկայացնելը։

Ստանդարտ ծրագրի մնացած պայմանները՝ ըստ էջի [5]՝

  • գումարը՝ մինչև 35 մլն դրամ, ժամկետը՝ առնվազն 10 տարի, արժույթը՝ դրամ, տոկոսադրույքը՝ հաստատուն․ այն սահմանում է ԱՀԸ գործընկեր բանկը կամ վարկային կազմակերպությունը (անգլերեն էջում՝ «Defined by PFI») [5][14],
  • վարկառուի բոլոր վարկերի գծով ընդհանուր վճարները՝ եկամտի 45 %-ից ոչ ավելի [5],
  • կանխավճարը՝ առնվազն 30 % (առնվազն 10 %՝ կանխավճարի ապահովագրության կամ անշարժ գույքի լրացուցիչ գրավի դեպքում) [5],
  • կառուցապատողից գնելիս պետք է հավաստել, որ հողի նպատակային նշանակությունը վերջին 12 ամսվա ընթացքում չի փոխվել, իսկ բազմաբնակարան շենքը պետք է ունենա էներգետիկ անձնագիր [5]։

Ինչ համեմատել՝ բանկ ընտրելիս

  • Ով կարող է հայտ ներկայացնել՝ Ամերիաբանկը Հայաստանի քաղաքացիություն չի պահանջում [1], Արդշինբանկն ընդունում է ոչ ռեզիդենտներին՝ Հայաստանի քաղաքացիությամբ կամ առանց դրա [3], ԱՀԸ-ն՝ միայն Հայաստանի քաղաքացիներին [5]։
  • Որտեղ է ներկայացվում հայտը՝ ԱյԴի Բանկը նկարագրում է հեռավար նույնականացում և ձևակերպում [2], Ամերիաբանկը՝ առցանց գրանցում MyHome հարթակում [1], Արդշինբանկը նշում է, որ հայտը ներկայացվում է բանկի մասնաճյուղերում կամ գլխամասային գրասենյակում [3]։
  • Եկամուտ՝ Ամերիաբանկը հաշվի է առնում արտերկրում ստացվող եկամուտը [1], Արդշինբանկը հաճախորդի եկամուտը չի վերլուծում, սակայն պահանջում է վարկառուի հայտարարագրված եկամուտը [3], Էվոկաբանկն եկամուտը չի վերլուծում, սակայն պահանջում է տեղեկություններ եկամտի աղբյուրների մասին [4]։
  • Երաշխավոր՝ Ամերիաբանկը Հայաստանում երաշխավոր չի պահանջում [1], Էվոկաբանկը գրում է, որ կարող է պահանջվել ՀՀ ռեզիդենտ երաշխավոր [4]։
  • Ապահովագրություն՝ Արդշինբանկի պայմանների աղյուսակում՝ «չի պահանջվում» [3], Էվոկաբանկում՝ անշարժ գույքի ապահովագրություն [4], ԱյԴի Բանկում՝ «Performed by the Bank», մանրամասները բերված են հավելվածում, որը մենք չենք կարդացել [2], Ամերիաբանկի՝ սփյուռքի համար նախատեսված էջում ապահովագրությունը նկարագրված չէ [1]։
  • Տարբեր բանկերի տոկոսադրույքներն այս ուղեցույցում նշված են տարբեր կերպ՝ որոշ դեպքերում անվանական, որոշ դեպքերում՝ փաստացի։ Դրանք ուղղակիորեն համեմատել չի կարելի․ համեմատեք նույն ցուցանիշները։

Ինչպես է ոչ ռեզիդենտը ստանում հիփոթեք

Բանկերը գործընթացը նկարագրում են յուրովի։ Ստորև՝ ընդհանուր կարգը, որը կազմված է միայն բանկերի էջերում գրվածի հիման վրա։

  1. Ընտրեք ծրագիրը և ստուգեք չափանիշները՝ ոչ ռեզիդենտի կարգավիճակ, տարիք, արժույթ, գումար և ժամկետ [2][3][4]։
  2. Ներկայացրեք հայտը։ Ամերիաբանկում՝ MyHome-ում գրանցվելով, այնուհետև խորհրդատուի միջոցով [1], ԱյԴի Բանկում նույնականացումը և ձևակերպումը կարող են կատարվել հեռավար [2], Արդշինբանկում՝ մասնաճյուղում կամ գլխամասային գրասենյակում [3]։
  3. Հավաքեք բանկի պահանջած փաստաթղթերը (տե՛ս ստորև բաժինը)։ Օտարերկրյա մարմինների փաստաթղթերը պետք է վավերացնել և թարգմանել [3]։
  4. Սպասեք որոշմանը։ Արդշինբանկը նշում է որոշման կայացման 4–7 օր ժամկետ [3], ԱյԴի Բանկի որոշումն ուժի մեջ է 30 աշխատանքային օր [2]։
  5. Ձևակերպեք գրավը։ ԱյԴի Բանկի պայմանների համաձայն՝ հիփոթեքի պայմանագիրը վավերացվում է նոտարական կարգով, իսկ սեփականության իրավունքը և գրավի իրավունքն ենթակա են պետական գրանցման [2]։ Արդշինբանկի պայմանների համաձայն՝ վարկառուն վճարում է գնահատման, սահմանափակումների վերաբերյալ միասնական տեղեկանքի և գրավի պայմանագրի նոտարական վավերացման համար [3]։
  6. Ստացեք վարկը։ Արդշինբանկն այն տրամադրում է անկանխիկ փոխանցմամբ՝ բանկում վարկառուի հաշվին [3], Էվոկաբանկը՝ անկանխիկ փոխանցմամբ՝ վաճառողի հաշվին [4]։

Փաստաթղթեր

Արդշինբանկն ոչ ռեզիդենտի կարգավիճակը հիմնավորելու համար թվարկում է [3]՝

  • առնվազն վերջին 6 ամսվա եկամուտների մասին տեղեկանք՝ տրված տվյալ երկրի հարկային կամ այլ իրավասու մարմնի կողմից [3],
  • բանկային հաշվի քաղվածք՝ տվյալ երկրում հիմնական գործունեությունից առնվազն վերջին 6 ամսում ստացված մուտքերով [3],
  • աշխատավայրից տեղեկանք՝ եթե բանկը լրացուցիչ պահանջի,
  • տվյալ երկրի իրավասու մարմնի տեղեկանք՝ այլ երկրում հաշվառման կամ փաստացի բնակության մասին,
  • այլ փաստաթղթեր՝ բանկի լրացուցիչ պահանջով,
  • եթե ամուսնացած չեք՝ ամուսնացած չլինելու մասին հայտարարություն՝ վավերացված տվյալ երկրի նոտարի կամ հյուպատոսական հիմնարկի կողմից։

Օտարերկրյա մարմինների փաստաթղթերը (անձը հաստատող փաստաթուղթ, ամուսնության վկայական, լիազորագիր, հայտարարություն) վավերացվում են նոտարի կողմից և հաստատվում ապոստիլով կամ վավերացվում են արտերկրում Հայաստանի Հանրապետության հյուպատոսական հիմնարկների կողմից․ ԱՊՀ երկրներում և Վրաստանում գործող հյուպատոսությունների համար ապոստիլ չի պահանջվում։ Օտար լեզվով փաստաթղթերը, այդ թվում՝ անգլերենով և ռուսերենով, թարգմանվում են հայերեն և վավերացվում նոտարի կողմից [3]։

Ամերիաբանկը գրում է, որ ցանկը կախված է հայտը ներկայացնելու երկրից և գնահատման ընտրված եղանակից, և հնարավորների թվում նշում է՝ անձնագիր կամ անձը հաստատող այլ փաստաթուղթ, բնակության երկրի բանկերի քաղվածքներ, եկամտի կամ զբաղվածության մասին փաստաթղթեր, վարկային պատմության մասին տեղեկություններ, ընտրված օբյեկտի փաստաթղթեր [1]։ Էվոկաբանկը պահանջում է տեղեկություններ եկամտի աղբյուրների մասին [4]։

Գրավի գնահատում, ապահովագրություն և ծախսեր

ԱյԴի Բանկ՝ հաճախորդը վճարում է գրավի գնահատման, սահմանափակումների վերաբերյալ միասնական տեղեկանքի, նոտարական վավերացման և գրավի պայմանագրով բանկի իրավունքի գրանցման համար․ առաջնային շուկայում բնակարան գնելիս գրավի գնահատման ծախսը կարող է ստանձնել բանկը։ Առաջնային շուկայի համար վարկ/գրավ առավելագույն հարաբերակցությունը հաշվարկելիս վերցվում է երկու արժեքից փոքրը՝ շենքի 100 % պատրաստվածության դեպքում գնահատված արժեքը և ձեռք բերվող օբյեկտի արժեքը [2]։

Արդշինբանկ՝ գրավի գրանցման վճարը՝ 71 200 դրամ (պատրաստի բնակարան), 53 100 դրամ (կառուցվող բնակարանի նկատմամբ իրավունքներ), 27 100 դրամ (բանկի իրավունքի կամ լրացուցիչ գույքի գրավ)։ Գնահատումը, սահմանափակումների վերաբերյալ միասնական տեղեկանքը և գրավի պայմանագրի նոտարական վավերացումը՝ վարկառուի հաշվին․ շինարարության ավարտից հետո գնահատումը, սեփականության իրավունքի գրանցումը և գրավի կադաստրային գրանցումը միասին արժեն 40 000–105 000 դրամ [3]։

Էվոկաբանկ՝ ապահովումը ձեռք բերվող անշարժ գույքն է (կառուցապատողից գնելիս՝ պահանջի իրավունքը)․ անշարժ գույքն ապահովագրվում է ամեն տարի՝ վարկի մնացորդի չափով [4]։

ԱՀԸ՝ գրավի ապահովագրություն՝ առնվազն վարկի գումարի չափով, վարկառուների՝ դժբախտ պատահարից մահացության դեպքի ապահովագրություն [14], կանխավճարի ապահովագրություն, եթե վարկ/գրավ հարաբերակցությունը գերազանցում է 70 %-ը և լրացուցիչ անշարժ գույք գրավադրված չէ [5]։

Ամերիաբանկ՝ սփյուռքի ծրագրի էջում գրավի գնահատումը և ապահովագրությունը նկարագրված չեն․ ճշտեք բանկում [1]։

Վարկի արժույթը և փոխարժեքային ռիսկը

Էջերում նշված վարկի արժույթները՝ Ամերիաբանկ՝ դրամ, ԱՄՆ դոլար, եվրո [1], ԱյԴի Բանկ՝ նույնը [2], Արդշինբանկ՝ նույնը [3], Էվոկաբանկ՝ ԱՄՆ դոլար, եվրո, դրամ [4], ԱՀԸ՝ դրամ [5]։ ԱյԴի Բանկի պայմանների համաձայն՝ արտարժութային վարկի դեպքում փոխարժեքի փոփոխությունը կարող է ազդել վարկի վճարումների վրա․ փաստացի տոկոսադրույքը հաշվարկվում է վարկի տրամադրման պահին ՀՀ կենտրոնական բանկի կայքում հրապարակված փոխարժեքով և կարող է փոխվել փոխարժեքի հետ [2]։ Տոկոսադրույքի տեսակը՝ ԱյԴի Բանկում՝ լողացող 6-րդ ամսից [2], Արդշինբանկում՝ լողացող [3], Էվոկաբանկում կա հաստատուն և լողացող [4], ԱՀԸ-ում՝ հաստատուն [5]․ Ամերիաբանկի՝ սփյուռքի համար նախատեսված էջում տոկոսադրույքի տեսակը նշված չէ [1]։

Հիփոթեքային վարկի տոկոսների չափով եկամտային հարկի վերադարձ

Հիփոթեքային վարկի տոկոսների չափով հարկի վերադարձը կարգավորում է Հայաստանի Հանրապետության հարկային օրենսգրքի 160-րդ հոդվածը։ Դրա վերնագիրն է՝ «Վճարված եկամտային հարկի գումարներից բնակարան կամ անհատական բնակելի տուն ձեռք բերելու կամ անհատական բնակելի տուն կառուցելու նպատակով վարձու աշխատող հանդիսացող ֆիզիկական անձի կողմից ստացված հիպոտեկային վարկի սպասարկման համար վճարվող տոկոսների գումարների վերադարձը» [10]։ Մենք կարդացել ենք օրենսգրքի գործող խմբագրությունը arlis.am-ում 16.10.2026-ին․ էջում դրա կարգավիճակն է՝ «Գործում է (01.09.2026-մինչ օրս)» [10]։ Վերադարձման կարգը սահմանված է Կառավարության 05.10.2017 թ. թիվ 1321-Ն որոշմամբ․ arlis.am-ում դրա կարգավիճակն է՝ «Գործում է (01.01.2025-մինչ օրս)» [13]։ Ստորև յուրաքանչյուր պնդում տրված է հոդվածի մասի [10] կամ կարգի կետի [13] նշումով։

Ով ունի իրավունք՝

  • Վերադարձվում է օրենսգրքի կանոններով (այդ թվում՝ հարկային գործակալի միջոցով) վարձու աշխատող հանդիսացող ֆիզիկական անձի աշխատավարձից և դրան հավասարեցված վճարումներից հաշվարկված եկամտային հարկը՝ հիփոթեքային վարկի համար վճարված տոկոսների չափով (մաս 1) [10]։
  • Վարկը պետք է ստացված լինի ՀՀ ռեզիդենտ ֆինանսական կազմակերպությունից 01.01.2018-ից հետո և ուղղված լինի փաստացի բնակարան կամ անհատական բնակելի տուն ձեռք բերելուն կամ անհատական բնակելի տուն կառուցելուն (մաս 1) [10]։
  • Ոչ ռեզիդենտների համար առանձին կանոն հոդվածում չկա․ 1–9-րդ մասերում չկան «ոչ ռեզիդենտ», «օտարերկրյա» և «քաղաքացի» բառերը, իսկ «ռեզիդենտ» բառը գործածված է միայն վարկատու ֆինանսական կազմակերպության առնչությամբ [10]։ Տեքստի համաձայն՝ պայմանն այն է, որ անձը լինի վարձու աշխատող, որի աշխատավարձից ՀՀ-ում հաշվարկվում է եկամտային հարկ (մաս 1)։ Սա մեր եզրակացությունն է տեքստից, ոչ թե հարկային մարմնի պարզաբանում։
  • Հայտի համար կարգը պահանջում է վարկառուի անձը հաստատող փաստաթուղթ՝ ՀՀ քաղաքացու անձնագիր կամ նույնականացման քարտ, կամ ՀՀ-ում բնակության իրավունք ունեցող օտարերկրյա քաղաքացու կամ քաղաքացիություն չունեցող անձի փաստաթուղթ, կամ փախստականի կարգավիճակ ունեցող անձի կոնվենցիոն ճամփորդական փաստաթուղթ (կետ 5, ենթակետ 1)․ 5-րդ կետում նշված փաստաթղթերը չներկայացնելու դեպքում հայտը մերժվում է (կետ 5.1, ենթակետ 3) [13]։ 160-րդ հոդվածն ինքնին այդպիսի պահանջներ չի պարունակում։

Ինչ բնակելի գույք՝

  • Բնակարան՝ ՀՀ տարածքում կառուցված կամ կառուցվող բազմաբնակարան շենքում՝ անմիջապես կառուցապատողից կամ պետությունից կամ համայնքից՝ բնակարանային ապահովության ծրագրի շրջանակներում (մաս 1) [10]։
  • Անհատական բնակելի տուն ՀՀ տարածքում՝ կազմակերպություն կամ անհատ ձեռնարկատեր հանդիսացող կառուցապատողից, կամ այդպիսի տան սեփական կառուցում (մաս 1) [10]։
  • Այլ ֆիզիկական անձից գնումը 1-ին մասում նշված չէ․ այստեղից մենք եզրակացնում ենք (սա հարկային մարմնի պարզաբանում չէ), որ այդպիսի գնման դեպքում հոդվածը վերադարձ չի տալիս։ 9-րդ մասն ուղղակիորեն բացառում է վերադարձն այն վարկի մասով, որը ստացվել է կառուցապատողի հետ կնքված կառուցապատման իրավունքի ձեռքբերման պայմանագրի կողմ հանդիսացող ֆիզիկական անձից գնվող բնակարանի համար [10]։
  • 8-րդ մասը հոդվածը տարածում է նաև կառուցապատողի հետ կնքված և 01.01.2018-ից մինչև 01.07.2021 ընկած ժամանակահատվածում պետական գրանցում ստացած կառուցապատման իրավունքի ձեռքբերման պայմանագրով բնակարան գնելու վրա [10]։

Գումարի սահմանները՝

  • Հարկը չի վերադարձվում, եթե բնակարանի ձեռքբերման գործարքի պայմանագրային արժեքը գերազանցում է 55 մլն դրամը (մաս 2, կետ 1) [10]։
  • Վարկառուին և համավարկառուներին միասին վերադարձվող ընդհանուր գումարը՝ յուրաքանչյուր եռամսյակի համար ոչ ավելի, քան 1,5 մլն դրամ (մաս 2, կետ 2), 01.01.2025-ից հետո ստացված վարկերի մասով՝ եռամսյակի համար ոչ ավելի, քան 750 հազ. դրամ (մաս 2, կետ 2.1) [10]։ Նույն երկու թվերը նշված են կարգի 8.1-ին կետում [13]։
  • 01.01.2018-ից հետո ստացված վարկերի մասով վարկառուն և համավարկառուներն իրենց ընտրությամբ կարող են վերադարձից օգտվել միայն մեկ հիփոթեքային վարկի պայմանագրի մասով (մաս 2, կետ 3) [10]։
  • Սահմանային գումարներն որոշվում են հարկային տարվա յուրաքանչյուր եռամսյակի համար առանձին (մաս 4) [10]։
  • Վերադարձվում է միայն աշխատավարձից և դրան հավասարեցված վճարումներից հաշվարկված հարկը․ այլ հարկվող եկամուտներից հաշվարկված հարկը վերադարձման ենթակա չէ (կարգի կետ 4) [13]։

Սահմանափակումներ՝ ըստ վայրի և վարկի ստացման ամսաթվի (մաս 2, կետ 4) [10]։ Վերադարձ չի կատարվում, եթե բնակարանը գտնվում է, կառուցվում է կամ կառուցվելու է՝

  • Երևանի առաջին գոտում՝ 01.07.2022-ից հետո ստացված վարկերի մասով (ենթակետ «ա») [10],
  • Երևանի երկրորդ գոտում՝ 01.01.2023-ից հետո (ենթակետ «բ») [10],
  • Երևանի երրորդ գոտում՝ 01.07.2023-ից հետո (ենթակետ «գ») [10],
  • Երևանի այն գոտիներում, որոնք նշված չեն «ա»–«գ» ենթակետերում, 01.01.2025-ից հետո (ենթակետ «դ») [10],
  • Արագածոտնի, Արարատի, Արմավիրի և Կոտայքի մարզերում, բացառությամբ Կառավարության ցանկում ներառված սահմանամերձ բնակավայրերի, 01.01.2027-ից հետո (ենթակետ «ե») [10],
  • մնացած մարզերում, բացառությամբ Կառավարության ցանկում ներառված սահմանամերձ բնակավայրերի, 01.01.2029-ից հետո (ենթակետ «զ») [10]։

«ա»–«դ» ենթակետերը միասին կարդալով՝ եզրակացնում ենք (սա հարկային մարմնի պարզաբանում չէ), որ 01.01.2025-ից հետո ստացված վարկի մասով վերադարձ չի կատարվում Երևանի ոչ մի գոտու համար [10]։ Գնահատման գոտիները սահմանում է Կառավարության որոշումը․ կարգը նշում է 04.06.2020 թ. թիվ 1023-Ն որոշումը (կետ 5.1, ենթակետ 2.1) [13]։ Այդ որոշումը և Երևանի բաժանումը գոտիների մենք չենք կարդացել։ Կարգը նույն կետում բացառություն է թույլ տալիս այն օբյեկտների համար, որոնց շինարարության թույլտվության վերաբերյալ որոշումն ընդունվել է մինչև 01.01.2022-ը [13]․ 160-րդ հոդվածում այդպիսի բացառություն չկա, իսկ 17.11.2021 թ. ՀՕ-360-Ն օրենքի անցումային դրույթները մենք չենք կարդացել։ Երկու ակտերի ձևակերպումները տարբերվում են, ուստի Երևանում գտնվող բնակարանի համար պայմանները ճշտեք հարկային մարմնում։

Ինչպես է կատարվում վերադարձը՝

  • Վերադարձը կատարվում է եռամսյակային պարբերականությամբ (մաս 3, կետ 1)։ Եթե հարկային պարտավորությունները կատարվում են հարկային գործակալի միջոցով, պայմանն այն է, որ գործակալն եռամսյակի բոլոր ամիսների համար ամբողջությամբ կատարած լինի աշխատավարձից եկամտային հարկի հայտարարագրված պարտավորությունը (մաս 3, կետ 2), իսկ եթե գործակալ չկա՝ որ նույնն ամբողջությամբ կատարած լինի ինքը՝ աշխատողը (մաս 3, կետ 3) [10]։
  • Վերադարձման կարգը սահմանում է Կառավարությունը (մաս 6) [10]։ Կարգի համաձայն՝ առաջին անգամ դիմելիս վարկառուն հարկային մարմին է ներկայացնում եկամտային հարկի վերադարձից օգտվելու իրավունքի հաստատման հայտ՝ փաստաթղթերով (կետ 5), այնուհետև՝ վերադարձի դիմում՝ բացառապես էլեկտրոնային եղանակով, վարկառուին պատկանող բանկային հաշվի համարով (կետ 5.2), իսկ հաջորդ ժամանակահատվածներում բավական է միայն այդ դիմումը, եթե նախկինում ներկայացված փաստաթղթերի տվյալները չեն փոխվել (կետ 6) [13]։

Ձեր դեպքի վերաբերյալ որոշումը կայացնում է հարկային մարմինը։

Ինչով է օգնում Ակցեռնը

akcern.ai կայքում նշված է, որ սփյուռքի համար կա առանձին սցենար՝ տեսադիտում, հեռավար իրավական ստուգում և գործարքի կնքում ներկայացուցչի միջոցով՝ ձեր երկրի նոտարի մոտ ապոստիլով կամ ՀՀ հյուպատոսությունում վավերացված լիազորագրով [11]։ «Հիփոթեք և ֆինանսներ» բաժինը նկարագրված է որպես «Հիփոթեքի հաշվիչ, ֆինանսավորման տարբերակներ և բանկային ներկայացում» [12]։ Ծառայության նկարագրության մեջ, ի թիվս այլնի, նշված են նախնական հաստատումը, կառուցապատողի տարաժամկետ վճարումները, միջազգային գնորդների ֆինանսավորումը, փաստաթղթերի պատրաստումը և գործարքի ուղեկցումը [12]։

Վարկը տրամադրում է բանկը, և պայմանները ձեզ հայտնում է բանկը։ Կոնտակտներ՝ «Ակցեռն» ՍՊԸ, Դավիթ Անհաղթ փող. 17, Երևան 0069, հեռախոս՝ +374-10-277662։

Ինչ անել՝ մինչև հայտ ներկայացնելը

  • Բացեք ընտրված բանկի էջը և համեմատեք տոկոսադրույքը, կանխավճարը, ժամկետը, արժույթը և թարմացման ամսաթիվը վերևում նշվածի հետ։
  • Պարզեք, թե ում է բանկը համարում ոչ ռեզիդենտ, և պատրաստեք կարգավիճակի հիմնավորումները։
  • Որոշեք, թե ինչ արժույթով եք ստանում եկամուտը․ արտարժույթով վճարումները կախված են փոխարժեքից [2]։
  • Ճշտեք՝ արդյոք պետք է երաշխավոր, և ինչպես է ապահովագրվում օբյեկտը [2][3][4]։
  • Հարկային հարցի համար ստուգեք, արդյոք ձեր աշխատավարձից Հայաստանում հաշվարկվում է եկամտային հարկ, և հարցրեք հարկային մարմնին, արդյոք 160-րդ հոդվածով նախատեսված վերադարձը տարածվում է ձեզ վրա [10][13]։

Պայմանները փոխվում են․ ստուգեք բանկի էջում

Պայմանները փոխվում են․ ստուգեք բանկի էջում։ Աղբյուրների ցանկի էջերը դիտվել են 16.10.2026-ին, ԱՀԸ-ի հայերեն էջերը [14][15]՝ 17.10.2026-ին, Ակցեռնի էջերը [11][12]՝ 20.10.2026-ին։ Էջերում նշված են դրանց սեփական ամսաթվերը՝ Ամերիաբանկ՝ 16.09.2026 [1], Արդշինբանկ՝ 09.10.2026 [3], Ակբա՝ 07.10.2026 [7]։

Հաճախ տրվող հարցեր

Կարելի՞ է Հայաստանում հիփոթեք ստանալ՝ երկրում չապրելով

Ամերիաբանկը գրում է, որ գործընթացը կարելի է սկսել և վարել արտերկրից, և որ արտերկրում ստացվող եկամուտը կարող է հաշվի առնվել [1]։ ԱյԴի Բանկը գրում է, որ հիփոթեքը հասանելի է ոչ ռեզիդենտներին, իսկ նույնականացումը և ձևակերպումը կարող են կատարվել ամբողջությամբ հեռավար [2]։ Արդշինբանկը վարկեր է տրամադրում ոչ ռեզիդենտներին, սակայն հայտը և փաստաթղթերն ընդունում է մասնաճյուղերում և գլխամասային գրասենյակում [3]։

Հայաստանի քաղաքացիություն պե՞տք է

Կախված է ծրագրից։ Ամերիաբանկ՝ քաղաքացիություն չի պահանջվում [1]։ Արդշինբանկ՝ 21 տարեկանից ոչ ռեզիդենտներ՝ Հայաստանի քաղաքացիությամբ կամ առանց դրա [3]։ ԱՀԸ՝ վարկառուները պետք է լինեն ՀՀ քաղաքացիներ [5], իսկ հայերեն էջերի համաձայն՝ նաև եկամուտների հիմնական աղբյուրը պետք է գտնվի ՀՀ-ում [14]։

Հայաստանում եկամուտ կամ երաշխավոր պե՞տք է

Ամերիաբանկը գրում է, որ պետք չեն ո՛չ Հայաստանում գրանցված եկամուտ, ո՛չ էլ Հայաստանում երաշխավոր [1]։ Էվոկաբանկը գրում է, որ կարող է պահանջվել ՀՀ ռեզիդենտ երաշխավոր [4]։ Ստուգեք ընտրված բանկի պայմանները։

Ի՞նչ կանխավճար է պետք

Ըստ բանկերի էջերի՝ Ամերիաբանկ՝ դրամով 10 %-ից, դոլարով և եվրոյով 30 %-ից [1], ԱյԴի Բանկ՝ դրամով 20 %-ից, դոլարով և եվրոյով 30 %-ից [2], Արդշինբանկ՝ 35 %-ից կամ 50 %-ից՝ կախված կառուցապատողից և շուկայից [3]։ Էվոկաբանկը նշում է վարկի և գնահատված արժեքի հարաբերակցությունը՝ մինչև 70 % [4]։

Ի՞նչ փաստաթղթեր են պետք ոչ ռեզիդենտին

Արդշինբանկը նշում է առնվազն 6 ամսվա եկամտի տեղեկանք և հաշվի քաղվածք, արտերկրում հաշվառման կամ փաստացի բնակության մասին տեղեկանք, իսկ անհրաժեշտության դեպքում՝ աշխատավայրից տեղեկանք և ամուսնացած չլինելու մասին հայտարարություն․ օտարերկրյա փաստաթղթերը վավերացվում և թարգմանվում են հայերեն [3]։ Ամերիաբանկը թվարկում է անձնագիր, բանկային քաղվածքներ, եկամտի փաստաթղթեր, վարկային պատմության մասին տեղեկություններ և օբյեկտի փաստաթղթեր [1]։

Ձևակերպման համար պե՞տք է գալ Հայաստան

Ամերիաբանկը գրում է, որ ձևակերպման ընթացքում գալ պետք չէ, իսկ վարկառուի շահերը կարող է ներկայացնել լիազորագրով լիազորված անձը [1]։ ԱյԴի Բանկի պայմանների համաձայն՝ հիփոթեքի պայմանագիրը վավերացվում է նոտարական կարգով, իսկ իրավունքներն ենթակա են պետական գրանցման [2]․ թե ինչպես է դա արվում առանց ձեր ներկայության, ճշտեք բանկում։ Ակցեռնը նկարագրում է ներկայացուցչի միջոցով՝ լիազորագրով կնքվող գործարքը [11]։

Կարելի՞ է վերադարձնել հիփոթեքային վարկի տոկոսների չափով եկամտային հարկը

ՀՀ հարկային օրենսգրքի 160-րդ հոդվածը նախատեսում է վարձու աշխատողի աշխատավարձից հաշվարկված եկամտային հարկի վերադարձ՝ ՀՀ ռեզիդենտ ֆինանսական կազմակերպությունից 01.01.2018-ից հետո ստացված վարկի տոկոսների չափով, եթե վարկը ստացվել է բնակարան կառուցապատողից կամ պետությունից կամ համայնքից գնելու, տուն կառուցապատողից գնելու կամ տուն կառուցելու համար (մաս 1) [10]։ Սահմանը՝ եռամսյակի համար 1,5 մլն դրամ, իսկ 01.01.2025-ից հետո ստացված վարկերի մասով՝ 750 հազ. դրամ (մաս 2, կետեր 2 և 2.1)․ վերադարձ չի կատարվում, եթե գործարքի արժեքը գերազանցում է 55 մլն դրամը (մաս 2, կետ 1) [10]։ 2-րդ մասի 4-րդ կետի «ա»–«դ» ենթակետերի մեր ընթերցմամբ (ոչ թե հարկային մարմնի պարզաբանմամբ)՝ 01.01.2025-ից հետո ստացված վարկի մասով վերադարձ չի կատարվում Երևանի ոչ մի գոտու համար [10]․ Կառավարության կարգը բացառություն է թույլ տալիս այն օբյեկտների համար, որոնց շինարարության թույլտվության վերաբերյալ որոշումն ընդունվել է մինչև 01.01.2022-ը [13], ուստի Երևանում գտնվող բնակարանի համար պայմանները ճշտեք հարկային մարմնում։ Ոչ ռեզիդենտների համար առանձին կանոն հոդվածում չկա․ արդյոք վերադարձը տարածվում է ձեզ վրա, ճշտեք հարկային մարմնում։

Աղբյուրներ

  1. Ամերիաբանկ, «Mortgage loan for the Diaspora»։ https://ameriabank.am/en/campaigns/mortgage-loan-for-diaspora — դիտվել է 16.10.2026 (էջում՝ «Updated on 16.09.2026 13:37»)։
  2. ԱյԴի Բանկ, «Mortgage Loans for the Diaspora»։ https://idbank.am/en/credits/mortgage/mortgage-loans-for-the-diaspora/ — դիտվել է 16.10.2026։
  3. Արդշինբանկ, «Mortgage loans to non-residents»։ https://ardshinbank.am/for-you/mortgage-non-resident?lang=en — դիտվել է 16.10.2026 (էջում՝ «The page has been updated: 09.10.2026 14:33»)։
  4. Էվոկաբանկ, «Housing mortgages for non-resident individuals»։ https://www.evoca.am/en/loans/mortgage-loans/housing-mortgages-for-non-resident-individuals — դիտվել է 16.10.2026։
  5. Ազգային հիփոթեքային ընկերություն (NMC), «Acquisition loans — standard purchase loans»։ https://www.nmc.am/en/loan-products/acquisition-loans/standard-purchase-loans — դիտվել է 16.10.2026։
  6. Ազգային հիփոթեքային ընկերություն (NMC), «Green acquisition loans»։ https://www.nmc.am/en/loan-products/acquisition-loans/ee-green-purchase-loans — դիտվել է 16.10.2026։
  7. Ակբա, «Mortgage loan»։ https://acba.am/en/individual/loans/mortgage-loans — դիտվել է 16.10.2026 (էջում՝ «Last Update՝ 07.10.2026»)։
  8. Ինեկոբանկ, «Mortgage loans»։ https://www.inecobank.am/en/Individual/mortgage-loans — դիտվել է 16.10.2026։
  9. Կոնվերս Բանկ, «Mortgage»։ https://conversebank.am/en/mortgage/ — դիտվել է 16.10.2026։
  10. Հայաստանի Հանրապետության հարկային օրենսգիրք, 04.10.2016, ՀՕ-165-Ն, հոդված 160։ https://www.arlis.am/hy/acts/230455 (խմբագրությունը գործում է 01.09.2026-ից) — դիտվել է 16.10.2026։
  11. Ակցեռն, «Բնակարանի կամ տան գնում Հայաստանում» էջ (հաճախ տրվող հարցեր)։ https://akcern.ai/hy/buy — դիտվել է 20.10.2026։
  12. Ակցեռն, «Հիփոթեք և ֆինանսներ» էջ։ https://akcern.ai/hy/services/mortgage-finance — դիտվել է 20.10.2026։
  13. Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 05.10.2017 թ. թիվ 1321-Ն որոշում «Հիփոթեքային վարկի սպասարկման համար վճարված տոկոսների գումարների չափով ֆիզիկական անձանց կողմից վճարված եկամտային հարկի գումարների վերադարձման կարգը սահմանելու մասին»։ https://www.arlis.am/hy/acts/200943 — դիտվել է 16.10.2026։
  14. Ազգային հիփոթեքային ընկերություն (ԱՀԸ), «Ձեռքբերում»։ https://www.nmc.am/hy/loan-products/acquisition-loans/standard-purchase-loans — դիտվել է 17.10.2026։
  15. Ազգային հիփոթեքային ընկերություն (ԱՀԸ), «Կանաչ ձեռքբերման վարկեր»։ https://www.nmc.am/hy/loan-products/acquisition-loans/ee-green-purchase-loans — դիտվել է 17.10.2026։